* Novo castro en Navia de Suarna

O día 1 de setembro de 2018, os do Colectivo Patrimonio dos Ancares localizamos un novo castro na comarca dos Ancares. Nesta ocasión foi no concello de Navia de Suarna, no lugar coñecido polos veciños co evocador nome de O Castro, na parroquia de Muñís. Nas inmediacións está O Chao do Castro que tamén figura na cartografía.

 

De forma irregular, sitúase a 358 metros de altitude, sobre un promontorio de pizarra nun meandro que forma o río Rao pouco antes da súa desembocadura no río Navia. Polo norleste e oeste estaba defendido polas fortes pendentes cara os ríos Rao e Navia. O acceso tíñao polo sur.

 

Na parte superior apréciase claramente que o sito foi achairado, eliminando os afloramentos para adaptalo como asentamento. No único lugar polo que se podía acceder ao interior vese claramente un foxo escavado na rocha. En superficie vense numerosos anacos cerámicos, algúns pertencentes a recipientes de posible uso doméstico. Atópase en bo estado de conservación xa que, ao situarse nun sitio moi agreste, non foi utilizado para traballos agrícolas ou forestais. Dende a cima obsérvase unha impresionante panorámica sobre as montañas circundantes e o río Navia.

 

Este castro estaba orientado, sen dúbida, cara a explotación mineira. Entre este asentamento e o castro, catalogado, de Vilarantón, situados só a unha distancia de dous quilómetros, documéntanse, nin máis nin menos, 15 explotacións auríferas de época romana.

Cómpre chamar a atención que, a pesar da súa abundancia, as explotacións mineiras de época romana existentes na comarca dos Ancares son practicamente descoñecidas. Para facernos unha idea da importancia que a zona tivo para os romanos na súa procura de recursos económicos, só no concello de Navia de Suarna documéntanse 50 explotacións auríferas, 47 nas inmediacións do río Navia. En Cervantes contabilizamos 55 da mesma época, 7 en Becerreá, 6 en Pedrafita do Cebreiro e 1 nas Nogais, esta última no límite con Pedrafita. 

 

No castro consérvase unha alvariza (nos Ancares recibe o nome de cortín) duns 12 metros de diámetro, unha rexa construción utilizada para protexer as colmeas dos depredadores. A alvariza, claro está, é moi posterior ao castro.

 

O achado xa foi comunicado a Patrimonio da Xunta de Galicia para que procedan a catalogalo e a incluílo no Inventario de bens patrimoniais de Galicia.

* VI Festa da Involución Educativa

O día 26 de agosto de 2018 celebramos a VI Festa da Involución Educativa organizada polo CPI de Cervantes, o CDR Ancares e o Colectivo Patrimonio dos Ancares, e coa colaboración da Fundación Xosé Soto de Fión, propietaria do castelo de Doiras. 

 

A xornada comezou ás 10:30 horas cun percorrido duns 10 quilómetros por un tramo da vía romana XIX entre O Comeal e Doiras. 

 


 

Xa no castelo de Doiras, deuse unha charla explicativa sobre a vía dende a súa entrada en Galicia ata Lugo, así como dos elementos patrimoniais (castros, minas auríferas, mansións, epígrafes, etc.) que aínda se conservan ao redor desta vía, a máis antiga das tres que discorrían por Galicia, inaugurada no ano 11 d.C. Aos presentes agasallóuselles co libro escrito polo profesor Antonio Rodríguez Colmenero e o arqueólogo Rubén D. Álvarez Asorey: Vía romana XIX, unha viaxe dende Lugo aos Ancares, seguindo as pegadas de Roma. 

Despois do xantar, actuación no patio de armas do castelo de Doiras do mago Antonciño e música de Son de Cores e Os Xardois. 

 

A xornada discorreu nun ambiente lúdico-festivo, reivindicando a defensa do ensino público na Montaña. 

Aos actos asistiron os alcaldes de Cervantes e de Balboa (O Bierzo) quen amosaron toda a súa disposición para a posta en valor do patrimonio común como é o caso da vía romana XIX e o campamento temporal de época romana da Cortiña dos Mouros.

"Destrución de tres mámoas entre Navia de Suarna e A Fonsagrada

Debido ao acondicionamento dun monte con maquinaria pesada para a plantación de eucaliptos, foron destruídas dúas mámoas da necrópole megalítica da Campa das Penas, entre os concellos de Navia de Suarna e A Fonsagrada, situada a carón da estrada provincial DP-0708 que vai do Alto do Restelo a Louxas.

Esta necrópole de máis de 5.000 anos de antigüidade formábanna 10 mámoas, todas incluídas no Inventario de Bens Culturais de Galicia. Hai bastantes anos, cando a ampliación da estrada, 4 foran afectadas, perdendo parte do túmulo. Eiquí tamén se atopa o único dolmen completo da comarca dos Ancares. É o coñecido como Dolmen de Ferreirúas, estudado hai máis de corenta anos polo eminente investigador, teólogo e profesor don Enrique López Fernández, natural de Vilabol de Suarna (A Fonsagrada).

 

Pois ben, a poucos metros deste dolmen, os do Colectivo Patrimonio dos Ancares comprobamos, o día 8 de agosto de 2018, a destrución de dúas mámoas. Trátase das catalogadas cos números 6 (código no catálogo GA27018005) e 7 (código GA2718006). A utilización de maquinaria pesada para o acondicionamento do terreo e a posterior plantación de eucaliptos arrasou na súa totalidade a mámoa número 7, non quedando nada dela. A número 6 non tivo mellor sorte e as máquinas arrincaron e desprazaron os esteos da cámara megalítica, ademais de destruír o túmulo que a cubría.

 

Non moi lonxe, a carón da mesma estrada, na coñecida como necrópole de Peredelo, formada por tres mámoas, un dos enterramentos, o número 1 (código no catálogo GA27018007), achandáronno para facer un silo para o depósito de plásticos agrícolas onde, ademais dos plásticos, vense latas de aceite, colchóns, rodas de tractor, etc.

 

Polos gravísimos atentados contra bens patrimoniais protexidos, dende o noso colectivo vimos de presentar senllas denuncias diante da Subdirección Xeral de Protección do Patrimonio Cultural en Santiago e o Servizo do Patrimonio Cultural en Lugo para que investiguen os feitos e procedan a incoar os correspondentes expedientes sancionadores aos responsables aos que non deben ter problema en identificar, solicitándolle que consideren isto como falta moi grave o que conlevaría unha elevada sanción. Tamén lle pedimos que nos informen si para efectuar os traballos con maquinaria pesada se solicitou permiso previo, obrigatorio cando se vai actuar na área de protección dun ben protexido (200 metros), pero que nunca poden afectar ao ben en si.

Por desgraza, a pesares das rimbombantes leis que supostamente o protexen, sabemos que non todo o patrimonio é medido polo mesmo raseiro, e iso acabámolo de comprobar coa lamentable agresión a unha imaxe da porta de Praterías da catedral de Santiago onde ás poucas horas xa se puxeran todos os medios para tentar localizar ao agresor e limpar a imaxe, ademais das múltiples condenas lanzadas dende todos os ámbitos (culturais, políticos, medios de comunicación, etc.). Sabemos tamén que por unhas "humildes" mámoas ninguén se vai a escandalizar, mesmo os expedientes que se abran para clarexar os feitos serán máis que lentos. 

Tamén nos preguntamos cal sería a reacción das autoridades se dentro da catedral de Lugo ou por riba da muralla romana fixeran un silo para plásticos e tamén depositaran nel rodas e colchóns.