ARTIGOS/PRENSA

> VII Festa da Involución Educativa
> Xúpiter e o tesouro carlista (Navia de Suarna)
> Atentado contra a mámoa do Albardón (Navia de Suarna-A Fonsagrada)
> 20 anos do baixorrelevo de Vilarín
> I Xornadas de Arqueoloxía e Historia de Ancares 
> Outro castro en Becerreá
> Esterco sobre unha mámoa en Becerreá
> Na "Revista" da TVG
> Agresión a nove mámoas: todas dunha tirada 
> Novo castro en Becerreá
> Novas mámoas e un dolmen en Navia de Suarna
> Solicitude BIC para o castro de Santa María
> Nova estación con petroglifos en Cervantes
> Novas mámoas en Becerreá
> Destrución de dúas mámoas na necrópole da Campa das Penas
> Novo castro en Navia de Suarna
> Novos petroglifos en Cervantes e As Nogais
> Machados neolíticos e punta de lanza en Baralla
> Máis petroglifos en Cervantes
> Mámoas inéditas en Becerreá
> Agresión a unha mámoa da Pena dos Mouros
> Novas mámoas en Cervantes
> Novos petroglifos en Moreira (Cervantes)
> Petroglifos inéditos en Navia de Suarna
> Mámoas inéditas en Becerreá
> Valorización dunhas mámoas en Cervantes
> Nova mámoa e máis petroglifos en Cervantes
> Un novo castro en Baralla
> O petroglifo a maior altitude de Galicia
> Máis mámoas en Cervantes
> Un novo castro en Becerreá
> Novos petroglifos en Cervantes
> Unha moeda romana en Navia de Suarna. E máis...
> Novas mámoas en Cervantes
> Sinalizamos o patrimonio da comarca
> Documentamos os primeiros petroglifos dos Ancares
> Necrópole megalítica no concello de Cervantes
> Petroglifos nos Ancares Leoneses
> Adeus ao castro de Aigas (Navia de Suarna)
> A Porta de Lugo
> Rematamos a primeira fase da catalogación dos bens patrimoniais da comarca
> Dolmen da Pedra Cobertoira (Becerreá)
> Un machado neolítico en Baralla
> Agresión a unhas mámoas en Becerreá
> Agresión a unhas mámoas en Navia de Suarna
> O relevo de Salcedo
> Cando Roma sucumbiu en Becerreá

VII FESTA DA INVOLUCIÓN EDUCATIVA

 
XÚPITER E O TESOURO CARLISTA


ATENTADO CONTRA A MÁMOA DO ALBARDÓN


20 ANOS DO BAIXORRELEVO DE VILARÍN
I XORNADAS DE ARQUEOLOXÍA E HISTORIA DE ANCARES

 


OUTRO CASTRO EN BECERREÁ


 
ESTERCO SOBRE UNHA MÁMOA EN BECERREÁ


NA "REVISTA" DA TVG (Ver "O curruncho" do castro de Santa María de Cervantes)

AGRESIÓN A NOVE MÁMOAS: TODAS DUNHA TIRADA
 

NOVO CASTRO EN BECERREÁ

NOVAS MÁMOAS E UN DOLMEN EN NAVIA DE SUARNA 

SOLICITUDE BIC PARA O CASTRO DE SANTA MARÍA

O Colectivo Patrimonio dos Ancares e a Anpa do CPI de Cervantes vimos de presentar conxuntamente ante a Dirección Xeral do Patrimonio Cultural da Consellería de Cultura e Turismo a solicitude de incoación de expediente para que se declare como Ben de Interese Cultural (BIC) o castro de Santa María de Cervantes. A presentación da proposta pola nosa parte foi comunicada ao Concello de Cervantes.


No DOG do día 20 de decembro de 2018 publícase a resolución da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural pola que se incoa o procedemento para declarar BIC, coa categoría de zona arqueolóxica, o castro de Santa María de Cervantes, ordenando que xa se anote esta incoación de forma preventiva no Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia e que se comunique ao Rexistro de Bens de Interese Cultural da Administración do Estado, e se aplique de forma inmediata a máxima protección do sitio arqueolóxico. 
Agora, antes da declaración definitiva, ábrese o prazo legal dun mes para facer, se se estima conveniente, as alegacións que se consideren.

NOVA ESTACIÓN CON PETROGLIFOS EN CERVANTES  
 
NOVAS MÁMOAS EN BECERREÁ

DESTRUCIÓN DE DÚAS MÁMOAS DA NECRÓPOLE DA CAMPA DAS PENAS

Debido ao acondicionamento dun monte con maquinaria pesada para a plantación de eucaliptos, foron destruídas dúas mámoas da necrópole megalítica da Campa das Penas, entre os concellos de Navia de Suarna e A Fonsagrada, situada a carón da estrada provincial DP-0708 que vai do Alto do Restelo a Louxas.

 

 

NOVO CASTRO EN NAVIA DE SUARNA

O día 1 de setembro de 2018, os do Colectivo Patrimonio dos Ancares localizamos un novo castro na comarca dos Ancares. Nesta ocasión foi no concello de Navia de Suarna, no lugar coñecido polos veciños co evocador nome de O Castro, na parroquia de Muñís. Nas inmediacións está O Chao do Castro que tamén figura na cartografía.

 

NOVOS PETROGLIFOS EN CERVANTES E AS NOGAIS

MACHADOS NEOLÍTICOS E PUNTA DE LANZA EN BARALLA

O día 12 de marzo de 2017, integrantes do Colectivo Patrimonio dos Ancares achegámonos ata a aldea de Mazaílle, en Baralla, para falar con don Guillermo Frey Lamela quen se puxo en contacto con nós para amosarnos unhas pezas de “forma curiosa” que garda na súa casa dende hai moitos anos, tantos que xa estaban en poder, ao menos, dende a época dun seu avó. Nada máis velas axiña as identificamos como dous machados de pedra puída do Neolítico, feito que nos produciu unha enorme alegría, tanto polas pezas en si como por tratarse duns exemplares pouco frecuentes na comarca dos Ancares e na mesma provincia de Lugo. Ata o presente, deste período só tiñamos documentadas nos seis concellos da comarca dúas pezas, unha en Padornelo (Cervantes) e outra en San Martín de Neira de Rei, tamén en Baralla, que demos a coñecer no mes de xuño de 2015.

 

O proceso de elaboración dun instrumento de pedra puída requiría moitas horas de traballo, primeiro había que labrar e lascar a pedra para darlle a forma desexada, continuando logo co puído da superficie frotándoa contra outras rochas. A Idade da Pedra Puída (como tamén se coñece o Neolítico) é un período en que as sociedades nómadas dos cazadores-recolectores se converten en sedentarias, en que practican a agricultura e a gandería, nacendo aquí os primeiros asentamentos estables o que propiciou o traballo da pedra puída, a cerámica e os tecidos. Foi esa técnica utilizada na confección dos instrumentos a que deu nome a este período da prehistoria en que se pasa da pedra lascada á pedra puída.    

Entre os machados puídos distínguense, fundamentalmente, dous tipos. Ao primeiro pertencerían os que presentan unha forma tirando a cuadrangular e de grande espesor. Ao segundo os que presentan unha forma xeralmente trapezoidal ou tendente a triangular, maior anchura e menor espesor, cunha sección transversal rectangular ou oval.   

O señor Guillermo descoñece en que sitio da aldea foron atopados, se ben cremos que é probable que proveñan da necrópole megalítica coñecida como O Queimado, a uns 600 metros de Mazaílle, onde están documentadas cinco mámoas, lugar onde a súa familia sempre traballou a terra. 

O primeiro machado, de sección tirando a cuadrangular, ao que lle falta unha parte, mide 9 cm de longo, 5 cm de ancho na parte central, 4 cm na parte superior, e 5,5 cm no fío lixeiramente curvado; ten un espesor máximo de 2,5 cm e o seu peso é de 250 gramos.   

O segundo machado é de sección triangular, mide 15 cm de longo, 4,5 cm de ancho na parte central, e 4 cm no fío lixeiramente curvado; na parte superior, en punta, presenta un burato que se utilizaría para suxeitar un mango de madeira; ten un espesor máximo de 1 cm e un peso de 240 gramos.   

Ambos os dous machados están moi ben puídos. Entre todos os obxectos do Neolítico, os machados deben ser incluídos no horizonte máis antigo, período que abrangue, aproximadamente, dende o 6.000 a.C. ao 2.800 a.C. É dicir, o machado atopado en Baralla pode ter unha antigüidade de entre 6.000 e 7.000 anos.   

Polas pequenas dimensións das pezas e a boa factura, cremos que, máis que ser utilizadas para realizar algún traballo, deberon formar parte do enxoval funerario que se enterraría xunto co morto, quizais para amosar o seu status social. As pezas semellan que están realizadas nunha rocha de orixe metamórfica que non existe na zona, polo que chegarían ao lugar debido a un intercambio ou troco con outros pobos.   

Segundo os datos que manexamos, na provincia de Lugo atopáronse machados neolíticos nos concellos de Begonte, Castro de Rei, Cospeito, Guntín de Pallares, Lugo, Meira, Monterroso, Outeiro de Rei, Pantón, Vilalba e Xermade, exemplares que podemos ver nos museos do castro de Viladonga, Lugo e Vilalba.

Pero a cousa non quedou aí. Hai uns 50 anos, o señor Guillermo, cando andaba coas vacas nun castro que hai en Mazaílle, coñecido como das Croas, atopou varios anacos cerámicos e unha peza de singular importancia. Trátase dunha punta de lanza de bronce. De pequenas dimensións e partida na punta, mide 10 cm de longo, 3 cm de ancho máximo, e ten un peso de 125 gramos. Presenta forma romboidal, cunha perforación circular na base onde se introduciría o mango.

O castro onde apareceu a lanza atópase a 800 metros de altitude sobre o nivel do mar. Situado nun outeiro dominante, presenta forma ovalada, defendido en todo o seu perímetro por unha muralla de terra e pedras e foxo. Hai tempo contáronnos que un home descubrira unha especie de “cuña” de ouro que vendeu en Lugo.    

Pola tipoloxía da punta de lanza, e a falta dun estudo máis pormenorizado, cremos que pode datarse no Bronce Final, cunha antigüidade mínima de 700-800 anos antes de Cristo. Por referencias recollidas noutras ocasións, tamén apareceron muíños circulares de man, algunha peza de ferro, anacos cerámicos e tégula, feito que podería levar a pensar nunha longa ocupación do sitio, como pouco dende o 800 a. C. ao século I d. C., se ben isto non deixa de ser, polo de agora, unha hipótese xa que a aparición dun só obxecto da Idade do Bronce no castro puído deberse a outros factores.  Hai algúns anos, os do noso colectivo documentamos parte dunha construción circular e unha construción cadrada coas esquinas redondeadas.
 
MÁIS PETROGLIFOS EN CERVANTES

La Voz de Galicia

El Progreso
  
MÁMOAS INÉDITAS EN BECERREÁ
AGRESIÓN A UNHA MÁMOA DA PENA DOS MOUROS
  
NOVAS MÁMOAS EN CERVANTES 

NOVOS PETROGLIFOS EN MOREIRA (CERVANTES)
PETROGLIFOS INÉDITOS EN NAVIA DE SUARNA 

MÁMOAS INÉDITAS EN BECERREÁ


VALORIZACIÓN DUNHAS MÁMOAS EN CERVANTES
NOVA MÁMOA E MÁIS PETROGLIFOS EN CERVANTES
 
UN NOVO CASTRO EN BARALLA


O PETROGLIFO A MAIOR ALTITUDE DE GALICIA


MÁIS MÁMOAS EN CERVANTES 


UN NOVO CASTRO EN BECERREÁ


NOVOS PETROGLIFOS EN CERVANTES 
UNHA MOEDA ROMANA EN NAVIA DE SUARNA. E MÁIS... 
NOVAS MÁMOAS EN CERVANTES 



SINALIZAMOS O PATRIMONIO DA COMARCA 



DOCUMENTAMOS OS PRIMEIROS PETROGLIFOS DOS ANCARES






NECRÓPOLE MEGALÍTICA NO CONCELLO DE CERVANTES


PETROGLIFOS NOS ANCARES LEONESES

Hoxe tivemos a ledicida de adentrarme en La Tierra de los Amacos, un estupendo blog de Juan Carlos Campos. Na última entrada achega a boa nova da descuberta de sete estacións con petroglifos nos Ancares leoneses, número semellante aos que levamos localizados dende o mes de agosto de 2013 nesta parte da serra, feito que amosa, ao contrario do que se cría ata non hai moito, que nesta zona tamén houbo persoas que dende a Prehisoria insculpían as penedas. 

Así que aí deixamos as ligazóns dunhas descubertas que temos á porta da casa.


 

ADEUS AO CASTRO DAS AIGAS (NAVIA DE SUARNA) 





 

A PORTA DE LUGO

Non se trata de ningunha das portas de acceso á cidade amurallada de Lugo. Esta atópase na comarca galega dos Ancares. Foi escavada, artificialmente, na rocha. Polo de agora só podemos dicir que non comunica provincias (por iso do nome que pode levar a pensar que é unha "entrada" á provincia de Lugo), nin concellos, nin freguesías... Situada nun lugar moi escarpado, atópase preto dun río. Continuaremos informando.

 

REMATAMOS A 1ª FASE DA CATALOGACIÓN DOS BENS PATRIMONIAIS DA COMARCA

A principios do mes de marzo de 2015, o Colectivo Patrimonio dos Ancares rematamos a primeira fase da catalogacións dos bens da comarca. En total 3 xácigos do Paleolítico; 70 mámoas; 9 grupos de petroglifos; 138 castros; 109 explotacións mineiras, 1 ara, 2 vilas, 1 miliario, 3 tramos de calzadas e varios achádegos soltos de época romana; 28 torres e castelos; e 17 pontes e pontellas.

Estamos a preparar un informe por municipio para enviar aos seis Concellos da comarca, proponéndolle unha serie de actuacións para protexelos e poñelos en valor.

El Progreso

La Voz de Galicia
  
DOLME DA PEDRA COBERTOIRA (BECERREÁ) 

O día 25 de agosto de 2015, o noso colectivo dirixiuse por escrito ao Concello de Becerreá para que inclúan no PXOM o dolme de Vilouta ou Pedra Cobertoira. Sorprendeunos que á empresa contratada para facer o catálogo se lle pasara por alto un dos enterramentos megalíticos máis emblemáticos, non só do municipio senón da comarca dos Ancares.  Está situado na parroquia de Vilouta, nas abas da Serra do Pico. A cámara está formada por tres esteos e tampa. A pedra da cabeceira, de 1,30 metros de longo e unha altura de 0,70 metros, é de cuarzo branco, e as laterais, de 1,40 de longo e arredor de 0,90 metros de alto, son de granito de gran groso. A tampa ten un grosor de case un metro e mide case dous na parte máis longa. A entrada está orientada cara o oeste. Apenas se observan restos do túmulo, estragado polos labores agrícolas.


UN MACHADO NEOLÍTICO EN BARALLA

 

La Voz de Galicia

El Progreso


AGRESIÓN A UNHAS MÁMOAS EN BECERREÁ
La Voz de Galicia

AGRESIÓN A UNHAS MÁMOAS EN NAVIA DE SUARNA 


 

O RELEVO DE SALCEDO




CANDO ROMA SUCUMBIU EN BECERREÁ

O poboado do Enciñal, en Cadoalla (Becerreá), foi descuberto cando as obras da A-6 a finais dos anos noventa do pasado século. As intervencións de urxencia limitáronse a constatar a existencia dun importantísimo xacemento arqueolóxico, dando paso á súa destrución por medio de pas escavadoras e a dinamita a finais do ano 1999.

 

Alfredo González Ruibal, en Brigantium (2006): Galaicos, poder y comunidad en el Noroeste de la Península Ibérica (1200 a.C. - 50 d.C.), recolle unha tese, inédita, realizada por V. Caramés Moreira no ano 1999, baixo o título Informe de valoración. Proyecto de intervención arqueológica. Excavación arqueológica del yacimiento Monte da Travesa. Cadoalla, Becerreá (Lugo). O motivo de traer eiquí este sitio arqueolóxico débese a que, sen dúbida, correspóndese co do Enciñal. 
Apareceron murallas e vivendas de pedra circulares que convivían con outras cadradas coas esquinas en ángulo. Estaban dotadas dun fogar complexo e en ocasións dispoñían de dous pisos. Existirían edificios básicos, a vivenda e o almacén-graneiro, se ben en moitos semella que un só edificio cumpriría ambas as dúas funcións. Cremos que mesmo podería contar cunha sauna. e canles para levar a auga. Os materiais cerámicos son na súa maioría tardíos (séculos I e II d.C. e incluso posteriores), así como sigillata, aínda que tamén hai materiais feitos a man de clara tradición prerromana, seguramente do século II-I a.C. Tamén saíron á luz obxectos que revelan actividades de cantería (cuña, pico, mazo, compás), metalúrxico (tenaces), ou de carpintería (broca, gubia, martelo). 
O poboado do Enciñal atopábase nunha zona clave, a carón da vía romana XIX (camiño coñecido aínda hoxe en día como Camín da Antiga) que unía Lucus Augusti (Lugo) con Asturica Augusta (Astorga). Na parte máis elevada localizouse un gran edificio rectangular cuberto de tégula e con abundante material romano que actuaría como turris (torre) para controlar a vía.
Non moi lonxe, na finca Vilarín, en Ouselle, situada a pouco máis de 1,5 quilómetros en liña recta, apareceu un relevo en granito no que se representa un touro, unha vaca e un cuxo, de perfil e aliñados. A peza foi reutilizada na construción do forno dunha olería datada no século III d.C., aínda que o relevo semella de finais do século I ou da primeira metade do II d.C. Crese que formaría parte dun friso de posible carácter procesional o que levaría a pensar nun importante edificio que algúns investigadores poñen en relación cun culto oriental adicado ás divindades Serapis ou Mitra. Custódiase no Museo Provincial de Lugo. 

 

Postos en antecedentes, a continuación achegamos uns documentos fotográficos inéditos, quizais as únicas imaxes que se conservan, xunto con outras que hai uns anos nos cedeu amablemente Manuel González Vilela. 
As fotos que achegamos a continuación rescatounas da súa fototeca o noso compañeiro Xosé Manuel Rodríguez Fernández (o "tolo das covas", non hai unha que se lle resista), un documento excepcional que nos da unha idea de como era o poboado do Enciñal, un sitio arqueolóxico que, lamentablemente, foi tragado polo "progreso", impedindonos coñecer unha parte fundamental da historia da comarca e de Galicia. Dous séculos máis tarde de que os romanos se instalaran na zona, unha parte da poderosa Roma sucumbiu ante as máquinas en Becerreá.