MÁMOAS E CASTROS DO CONCELLO DE PEDRAFITA DO CEBREIRO

MÁMOAS E ANTAS 

A TORRE
Na aldea de A Torre, parroquia de Lousada. 

MONTE DA MEDORRA
Este topónimo atopámolo en dous lugares do concello. Un está na parroquia de Pacios, a 1.267 metros de altitude sobre o nivel do mar. Utilizado durante xeracións como terras de cultivo, polo de agora non atopamos vestixios de ningún enterramento. 
O outro está en Rubiais, parroquia de Zanfoga, a 1.161 metros de altitude. Como no caso anterior, na actualidade non existen pegadas de mámoa algunha. Nas inmediacións tamén se conservan os microtopónimos de Corgo da Medorra e Rego da Medorra.
En ambos os dous casos os veciños nunca escoitaron falar sobre a existencia nalgún momento destes monumentos. Non se coñece folclore.


PETROGLIFOS

No Cebreiro, no Mesón de San Xiraldo de Aurillac, antigo hospital de peregrinos, atópase o dun relevo orixinario da aldea de Salcedo, no concello de A Pobra do Brollón, que ata non hai moito se consideraba un petroglifo da Idade do Bronce. Presenta dúas figuras humanas montadas a cabalo que obstentan dúas espadas no ventre, outro animal que vai detrás e outros motivos. Toda a información sobre esta pedra en Apéndices: O misterio do relevo de Salcedo.
 

 
CASTROS 

CASTRO DA TORRE
Na parroquia de Lousada. A 1.046 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Castro dos chamados de media ladeira, ocupa a parte final dun esporón do río Lor que se adapta á orografía do terreo. Apréciase unha dobre muralla circunvalada por un foxo, tamén dobre. Conserva restos duns muros que puideron pertencer a unha torre de vixiancia. Ten unhas medidas aproximadas de 110 metros no eixo máis grande e de 90 metros no menor. 

CASTRO DE CERRACÍN
Situado nunha impresionante paraxe, entre a aldea de Santalla, na parroquia de Lousada, e a aldea de Os Casares, na parroquia de Zanfoga, sobre o río Lor e o rego das Forcas. Presenta varios aterramentos. Xunto coas murallas dos socalcos que arrodean o castro, o sistema defensivo complétase con dous foxos. A impenetrable matogueira e a mesta arboreda non permite saber se no interior agocha algún tipo de elemento construtivo.
Ao pé do castro hai unha cova onde, segundo a lenda, está agochado un tear de ouro.

CASTRO DE CHAN DA PENA OU DA CHAN DO CASTRO
Na aldea de Santalla, na parroquia de Lousada, a 829 metros de altitude sobre o nivel do mar.

Érguese nun esporón de xisto sobre o río Lor. O esporón está illado do resto do monte por un foxo na parte NO. O resto do recinto está protexido por boas defensas naturais. De difícil acceso, está cuberto pola matogueira. Segundo os veciños, a muralla que o arrodeaba foi construída polos mouros.

CASTRO DE VILELA
Recibe o nome pola aldea limítrofe de Vilela, no concello de Folgoso do Courel.
Bastante alterado polos camiños de acceso ás fincas inmediatas. Situado sobre un outeiro alongado que domina o val do río Lor, a uns 1.000 metros de altitude sobre o nivel do mar. Consta dun pequeno recinto ou antecastro e un recinto pirncipal no que se distribúe o espazo en distintos niveis, cunha pequena explanada no cume e un segundo nivel de dimensións máis amplas cara o noroeste que se adpata á morfoloxía do terreo. Delimitado no noroeste por unha serie de foxos realizados mediante forza hidráulica, no norte por talude natural e reforzzado por aterrazamentos. Polo sureste remata nun forte aterrazamento disposto a xeito de bastión.
 

CASTRO DE LOUZARELA
Na parroquia de Louzarela.
Moi alterado polo núcleo de poboación de Louzarela.
Presenta un recinto protexido por un terraplén. Polo sur ten un parapeito. A súa ubicación, no fondo dun val, fai pensar nun castro agrícola.

CASTRO DO PICO DA ESCRITA OU TRALOCASTRO
Na parroquia de Pacios, na estrada que vai de Pacios a Seixo. A 1.114 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Ocupa un outeiro calizo, non moi lonxe dun curso de auga. Ten unhas medidas aproximadas de 120 metros no eixo máis longo e de 70 no menor. Polo sur apréciase o que puido ser un parapeito e un foxo, hoxe en día ocupado por un camiño que circunvala o castro. O resto do asentamento está defendido polo desnivel do terreo.
O día 7 de xullo de 2016 peiteamos o castro polo miúdo, na procura dalgunha pedra cunha inscrición ou con gravuras, non atopando nada que nos puidera dar unha pista sobre o microtopónimo "Escrita". Os afloramentos que hai na parte máis alta foron utilizados para extraer pedra para os peches das fincas, se nalgún momento houbo algo pode que fora destruído. Os veciños descoñecen a que se debe o nome.
 

CASTRO DO PAREDÓN OU DA PENA DAS ABELLAS
En Riocereixa de Riba, parroquia de Riocereixa. A 999 metros de altitude sobre o nivel do mar.
Situado sobre un outeiro calizo que domina o val do río Lor. De forma ovalada, en unhas medidas aproximadas de 130 metros no eixo máis longo e de 80 mentros no menor. Unha potente muralla de pedra e de pedra e terra arrodea todo o recinto, facendo a función de socalco o que incrementa a verticalidade natural. As defensas complétanse cun foxo polo SL e o desnivel do terreo.

A croa adicouse a pasto e o resto está ocupado por monte baixo e rebolos. Foi alterado pola estrada local a Riocereixa e por un camiño que bordea parcialmente o xacemento. O castro foi romanizado.

CASTRO DAS TORRES OU DE SAN PEDRO
Situado entre as aldeas de San Pedro e de Riocereixa de Baixo, na parroquia de Riocereixa.
Trátase dun reducido asentamento que ocupa un pequeno outeiro xistoso por riba do regueiro do Faro e adaptado ao terreo, construíndose aterrazamentos para conseguir unha pequena superficie horizontal para erguer as vivendas. Os socalcos actúan como límite da muralla defensiva. Polo oeste ten dous foxos escavados na rocha. Inzado pola matogueira. O castro foi romanizado.

Unhas veciñas contáronme que uns furtivos, dotados cun detector de metais, atoparon varias moedas, ao parecer de época romana. Tamén me falaron dunha lenda que di que no lugar os mouros soterraron unhas virxes de ouro.

CASTRO DO IGREXARIO
Na parroquia de Zanfoga, preto da igrexa.
Moi alterado. Trátase dun castro agrícola que se atopa no fondo dun val, próximo ao río Lor.


Colectivo Patrimonio dos Ancares
Mámoas e castros do concello de Pedrafita do Cebreiro