* O "dolmen" de Vilouta (Becerreá)

O Dolmen de Vilouta ou Pedra Cobertoira atópase na parroquia de Vilouta, na ladeira da Serra da Pena do Pico, a 850 metros de altitude. É o enterramento prehistórico máis coñecido do concello de Becerreá e un dos máis interesantes da comarca dos Ancares. 

 

Aínda que popularmente se coñece como "O Dolmen", cremos que se trata dunha cista adscrita cronoloxicamente á Idade do Bronce, cunha antigüidade aproximada de 4.000 anos. A diferencia dos enterramentos do Neolítico (mámoas) que tiñan cámara poligonal, composta por cinco ou máis pedras fincadas no chan e estaban ubicados en lugares chairos e dominantes, este de Vilouta posúe cámara cadrada e está situado na ladeira dun monte.

A cámara está formada por tres esteos fincados no chan (dous laterais e paralelos e un terceiro que a pecha pola parte posterior) sobre os que pousa a pedra cobertoira ou tampa. Se todas as pedras de xisto e cuarzo que compoñen o enterramento son impresionantes, a que máis chama a atención é a tampa cunhas medidas na parte máis longa de case 2 metros e un espesor de 0,70 metros e cun peso superior a unha tonelada. A cámara funeraria ten unhas medidas de 1,5 metros cadrados. Apréciase o que puido ser un túmulo, practicamente desaparecido polos labores agrícolas que se efectuaron e aínda se efectúan no lugar.

O estado de conservación deste enterramento é relativamente bo, a pesares de que a tampa e un esteo perderon unha parte. Tamén observamos que, dende a última visita, un dos esteos foi danado.  

Segundo a lenda, a tampa cobertoira foi transportada por unha moura dende un monte próximo que, curiosamente, recibe o nome de A Moura.

 

Ao contrario das mámoas do Neolítico que en Galicia cóntanse por miles, estas cistas da Idade do Bronce son moi escasas, as rara avis da arqueoloxía galega. Ao longo do territorio galego o seu número non chega ni con moito ás cen, e na provincia de Lugo non supera a decena. 

Aínda que na ficha obrante no Servizo do Patrimonio Cultural en Lugo consta como un dolmen, nós seguimos a crer que se trata dunha cista, e así llo fixemos saber nunha conversa que recentemente mantivemos con eles. Despois diso volveron a estudar o asunto e non desbotan que, en efecto, se trate dun enterramento da Idade do Bronce e non do Neolítico, o único que os fai dubidar é o grosor das pedras en comparación coas doutras cistas do país. Nós argumentamos que iso non ten porque ser significativo xa que non é o mesmo traballar as pedras de granito que as de xisto e cuarzo. 

A pesares de ser moi coñecido no municipio, non foi recollido no rexistro de xacementos arqueolóxicos da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural ata o mes de febreiro de 2013, coa clave de identificación GA27006037, despois de que dende o Colectivo Patrimonio dos Ancares nos interesaramos polo temaTamén llo comunicamos ao Concello de Becerreá para que o incluíra no Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM) xa que non figuraba no mesmo. Nese mesmo ano 2013, guiamos a un numeroso grupo de cativos e cativas, ensinantes e integrantes da Anpa do Ceip de Becerreá ata o enterramento.
 
 

E por último, este elemento patrimonial, entre outros, vai a ser sinalizado, proposta feita polo noso colectivo que foi aceptada polo órgano rector da Reserva da Biosfera dos Ancares Lucenses do que formamos parte.